ABS

Zoals vele motorrijders zullen beamen is bediening van het remsysteem van motoren een van de moeilijkste aspecten van het motorrijden. Uit onderzoek tijdens de LCVM-dagen blijkt dat met name het binnen redelijke tijd opbouwen van een acceptabele remvertraging en het volledig benutten van de capaciteit van het remsysteem voor de gemiddelde motorrijder moeilijk is. De meeste motorongevallen ontstaan doordat motorrijders tegen personenauto's botsen. Uit diverse uitgevoerde analyses op ongevalplaatsen bleek dat de motorrijders al zijn gevallen voordat de eigenlijke botsing plaatsvond. Dit is doorgaans te wijten aan onjuiste remtechnieken (onvoldoende ervaring). ABS (Anti Blokkeer Systeem) kan dergelijke valpartijen in veel gevallen voorkomen en daarmee dus ook het aantal slachtoffers beperken. Een gevallen motorrijder kan geen invloed meer uitoefenen op zijn koers en glijdt over het wegdek (vaak een krasspoor zichtbaar op het wegdek), waarna hij/zij alsnog in botsing komt met de personenauto of een ander obstakel, zoals een vangrail, lichtmast, etc. Het bijzondere hiervan is, dat die personenauto of het obstakel zich niet of niet meer in de oorspronkelijke koers van de motor bevond. Had de motorrijder een betere remtechniek gehad, dan had wellicht het ongeval (of de botsing) zelfs niet eens plaatsgevonden!!

Tijdens de trainingsdagen van LCVM horen wij soms dat motorrijders ABS zien als een duur uitgevoerd remsysteem, terwijl ABS dat in wezen niet is. ABS voorkomt slechts dat in een noodsituatie de wielen gaan blokkeren, omdat de motorrijder in zo'n situatie meestal in een reflexmatig handelen het remsysteem aanspreekt. Er zijn echter meer voordelen. Daar komen we straks op terug.

Verder horen we vaak van motorrijders dat ze zonder ABS beter kunnen remmen en dat het blokkeren van de wielen in een noodsituatie wordt vermeden als de motorrijder maar voldoende ervaring heeft en/of voldoende is getraind. Echter in de praktijk blijkt dat de meest ervaren motorrijders in een noodsituatie bij een paniekreactie (onbewust/instinctief) toch fouten maken bij een panieknoodstop, waardoor zij in de problemen raken. Door hun zeer grote voertuigbeheersing ontkomen zij vaak aan een botsing, maar een valpartij vond bijna altijd plaats. Het is uit de praktijk gebleken dat sommige motorrijders aan zelfoverschatting lijden, waardoor deze motorrijders op het moment dat zij een gevaarlijke situatie naderen, hun rijgedrag onvoldoende aanpassen. Ook bij het voeren van enkele discussies tijdens de LCVM-dagen blijkt dat de kennis over onder meer de relatie snelheid, remweg, stopafstand en snelheidsverloop nogal te wensen overlaat. Gelukkig wordt hier tegenwoordig met het motorexamen (theorie + praktijk) meer aandacht aan geschonken. Wellicht zal dit een aantal motorongevallen per jaar voorkomen. ABS is een extra optie die je op je motorfiets kunt uitrusten.

Is ABS zijn prijs waard?

Heeft een motor voorzien van ABS een kortere remweg?
Werkt ABS ook in bochten?
Is uitwijken mogelijk tijdens een noodremming?
Maakt ABS het motorrijden veiliger?
Is ABS nu wel echt nodig?

Kun je algemeen stellen dat een motorfiets met ABS een kortere remweg heeft (afstand die afgelegd wordt tijdens het remmen!) dan een motorfiets zonder ABS?
Zoals eerder al aangegeven beweren enkele motorrijders dat ze zonder ABS een kortere remweg kunnen realiseren dan op een motorfiets met ABS. Ieder merk heeft tegenwoordig zijn eigen ABS toegepast. De systemen worden steeds geavanceerder en beter. Doordat de wielslip met steeds kortere tussenpozen wordt gecontroleerd en gecorrigeerd, benadert het ABS van tegenwoordig steeds dichter de maximaal haalbare remvertraging. Voor een enkele héél ervaren motorrijder is het onder ideale omstandigheden inderdaad mogelijk om een hogere remvertraging te halen dan de waarde waarop het ABS ingrijpt. Wanneer echter in een schrikreactie geremd moet worden of de weg- en weersomstandigheden minder ideaal zijn, zoals bij:

een afgeschuinde motorfiets bij zijwind
een weg met wegverkanting (smalle plattelandweggetjes)
een nat/besmeurd wegdek (bietencampagne)
relatief nieuw ZOAB (zeer open asfaltbeton met waarschuwingsbord langere remweg)
rijden met een hogere snelheid

dan kan ABS mogelijk je behulpzaam zijn.

Betekent dit dat je in bovengenoemde situaties onbekommerd vol in de remmen kan gaan? Het antwoord is duidelijk: nee. ABS is een hulpmiddel maar niet een garantie dat er niets meer kan gebeuren. Rechtdoor rijdend zul je met ABS niet gauw worden geconfronteerd met geblokkeerde wielen. Maar scherp afgeschuind, of op een nat, besmeurd of anderszins glad wegdek is de werking van ABS maar heel betrekkelijk. In deze situaties is slechts een kort moment van blokkeren voldoende om onderuit te gaan. En er zijn zat ABS-systemen die bij het sterk aanzetten van de remmen toch heel even blokkeren, voordat het systeem ingrijpt en er weer voor zorgt dat het wiel blijft draaien.
Dus een duidelijke waarschuwing: ABS is een mooi hulpmiddel om een minder goede remtechniek gedeeltelijk op te vangen. Maar het is beslist geen garantie dat één van je wielen nooit meer zal blokkeren en dat je bij het remmen nooit meer zult vallen.

Remmen in bochten
Remmen in bochten is goed mogelijk. Maar dient altijd met verstand te gebeuren. Bij remmen in de bocht richt de motorfiets zich automatisch op en kan er daarna harder worden geremd (als je daarvoor de ruimte nog hebt). Wil je dus licht afremmend de bocht door, houd dan rekening mee met dit oprichtende effect en houdt er rekening mee dat je terwijl je remt ook nog sterker zult moeten (blijven) insturen om de lijn in de bocht te kunnen blijven volgen. Vol in de remmen in een bocht en de bocht doorkomen is slecht voor enkele zeer ervaren motorrijders (of geluksvogels) weggelegd.
Je moet verder bij het remmen in de bocht met een heleboel factoren rekening houden, namelijk:

grip (soort wegdek)
modder/nat wegdek?
wegverkanting
straal van de bocht
grind?
soort banden
conditie banden (gladde band?)
Etc. etc.

Is het mogelijk om tijdens een ABS-remming uit te wijken?
Remmen en sturen kan, maar is niet de meest ideale combinatie. Licht (bij)remmend zal dit na enige oefening redelijk lukken. Maar vol in de remmen en ook nog een uitwijking zal voor de meeste motorrijders te hoog zijn gegrepen. Door sterk te remmen ontstaan er krachten die het snel van richting veranderen bemoeilijken.

Maakt ABS het motorrijden veiliger?
Wij zijn de mening toegedaan dat ABS het motorrijden veiliger maakt. Hierbij moeten we nog wel een kanttekening zetten. ABS kan ervoor zorgen dat je te veel op dit systeem gaat vertrouwen en daardoor net iets harder rijdt (of net iets later reageert). Dit kan een averechts effect hebben op de (verkeers)veiligheid.

Is ABS nodig?
Samengevat: ABS is een extra veiligheidsvoorziening op de motorfiets. Het rijgedrag dient ondanks deze extra veiligheidsvoorziening even voorzichtig en defensief te zijn. Ongevalvermijdend rijgedrag zou iedere motorrijder moeten vertonen. Bij de trainingsdagen van de LCVM wordt ruim aandacht aan dit aspect van het motorrijden besteed.
LET OP: er is een generatie vrachtauto's op de weg die ook qua remmen zijn voorzien van de nieuwste snufjes (ABS etc.). Bij testen is gebleken dat de remvertraging die door deze nieuwe systemen kan worden bereikt (zowel op droog als nat wegdek) zo groot is, dat de gemiddelde motorrijder dit niet kan evenaren. Motorrijders die dus achter een vrachtauto rijdend onvoldoende afstand bewaren omdat ze denken dat ze bij een noodstop toch harder kunnen remmen dan zo'n vrachtauto, kunnen wel eens van een heel koude kermis thuiskomen!

Ten slotte:
Zoals met alle technische hulpmiddelen is het belangrijk dat je de eigenschappen van een systeem kent. En dé manier om dat te doen is oefenen. Dus heb je ABS en wil je gevoel krijgen voor wat dit systeem wel en niet doet, ga dan oefenen. Zoek een grote verlaten parkeerplaats op, controleer of het wegdek schoon is en ga eens oefenen. Rustig opbouwen en gevoel krijgen voor het remmend vermogen van je motor. En ik gebruik expres niet de uitdrukking 'de grenzen opzoeken'. Het nadeel van de grenzen opzoeken is namelijk dat je eerst over de grens moet gaan voordat je weet waar die grens precies zit.

Bron: Verkeersknooppunt 128, augustus/september 2001